Cyphotilapia frontosa

(dawniej Paratilapia frontosa, Pelamtochromis frontosus)

(Boulenger, 1906)

 

Ogólny opis: Jedna z najbardziej znanych pielęgnic z Jeziora Tanganika, serca akwarystów podbiła nie tylko swoim niepospolicie pięknym wyglądem, ale także wyjątkowo majestatycznym sposobem poruszania się. Pomimo dużych rozmiarów i dość groźnego wyglądu nie jest rybą agresywną, a wręcz nieśmiałą. Cyphotilapia frontosa nie objawia terytorializmu, który może stać się przyczyną niepowodzeń w przypadku hodowli większości pielęgnic tanganikańskich.

Cyphotilapia frontosa - odmiana z Burundi.
Zdjęcie pochodzi z książki Ada Koningsa "Tanganyika Cichlids in Their Natural Habitat", wyd. Cichlidpress. Umieszczono za zgodą autora.
Dotychczas opisano kilka lokalnych odmian tej wspaniałej ryby, jednak wszystkie łączy jedno: dobrze zarysowany guz na czole. Najczęściej spotykana to pochodząca z wybrzeży Burundi odmiana mająca na bokach 5 pionowych szerokich ciemnych pasów na jasnym (szaro niebieskim) tle. Na głowie znajduje się jeszcze jedna pręga. Płetwy jasnoszare. Druga odmiana pochodzi z terytorium Tanzanii (Kigoma, Blue Frontosa), jej cechy charakterystyczne to: 6 pasów na bokach ciała oraz żółtawe zabarwienie płetwy grzbietowej. Na głowie zamiast pręgi znajduje się duża czarna plama, częściowo nachodząca na wieczko skrzelowe. Tło niebieskawe, górna część pyska ciemnoniebieska. Trzecia znana odmiana, pochodząca z terytorium Zambii (Samazi), jest szczególnie dekoracyjna. Kolorem dominującym jest niebieski w odcieniu jaśniejszym niż u poprzednich odmian, płetwy mocno niebieskie. Uwagę zwraca przede wszystkim tzw. maska, czyli czarny pas na głowie otaczający oczy, wyglądający jak maska Zorro :-) Na ciele znajduje się 5 pasów. Czwarta odmiana pochodząca z terytorium Zairu (Purple Frontosa) wygląda jak opisana wcześniej Kigoma, z tą różnicą, że ciemne pasy nie dochodzą do brzucha. Podobno wielkim problemem jest rozmnożenie tej odmiany. Piąta występująca w Tanzanii (Kipili), wydaje się być krzyżówką odmian Kigoma i Zambia. Ostatnia - także pochodząca z Tanzanii (Mpimbwe) jest szczególnie polecana do akwarium. Przede wszystkim rzuca się w oczy jej wyjątkowa aktywność, łatwość nawiązywania kontaktu z właścicielem, a ponadto samice tej odmiany są dobrymi matkami.

Rozmiary: Zwykle maksymalne rozmiary dochodzą do 30 cm, jednak w naturze niektóre stare osobniki mogą urosnąć nawet do 40 cm długości.

Dymorfizm:
U samca większy guz na głowie, dłuższe "welony" na płetwach, większe rozmiary ciała i intensywniejsze ubarwienie.

Warunki chemiczne wody: jak dla innych ryb z jez. Tanganika: wysoka twardość węglanowa, pH powyżej 7,5, niska zawartość związków azotowych w wodzie.

Temperatura: 24- 28 stopni C.

Zachowanie: Ryba nieśmiała, dość bojaźliwa, bardzo spokojna jeśli nie stresowana. Niestety często gustuje w mniejszych współmieszkańcach akwarium - w naturze dużą część jej diety stanowią pyszczaki z grupy Cyprichromini. Cyphotilapia frontosa to ryba haremowa, więc w jednym akwarium trzymać należy kilka osobników: jednego samca z grupką samic.

Rozmnażanie:
samiec nie buduje gniazda, w czasie tarła nie wykazuje agresji. Miejscem tarła jest jaskinia należąca do samca dominującego, więc należy skonstruować ją odpowiednio dużą. Czasem ryby mogą wycierać się także na piasku, między dwoma kamieniami. Tarło rozpoczyna się wydaleniem produktów płciowych samca, przy czym nie obserwuje się charakterystycznego dla większości pyszczaków trzepotania płetwami ani drżenia ciała. Następnie samiec wycofuje się i na jego miejsce wpływa samica, która rozpoczyna składanie ikry. Jaja składane są pojedynczo i po kolei brane do pyska. Jeden taki "seans" składania trwać może nawet kilka minut. W tym czasie samiec nie przeszkadza samicy, nie obserwuje się dotykania przez nią jego płetwy odbytowej (prawdopodobnie sperma ma wyjątkowo długą żywotność w wodzie). W czasie jednego tarła może być kilka takich "seansów". Młode są inkubowane przez bardzo długi okres ( około 5-6 tygodni), podczas którego samica może pobierać pokarm. Podczas jednego tarła samica może złożyć do 90 jaj, do tarła podchodzi w zależności od warunków pokarmowych co 2-3 miesiące. Dojrzałość osiągają w wieku 2-3 lat przy długości 15 cm (samice), 18 cm (samce).

Cyphotilapia frontosa - odmiana "Kigoma" z Tanzanii.
Zdjęcie pochodzi z książki Ada Koningsa "Tanganyika Cichlids in Their Natural Habitat", wyd. Cichlidpress. Umieszczono za zgodą autora.
Pokarm: W miarę dorastania w warunkach naturalnych coraz większą część diety stanowią mniejsze ryby. W warunkach sztucznych obserwowano Cyphotilapia frontosa połykające ofiary o wielkości prawie połowy jej długości! W akwarium pyszczaki te zadowolą się pokarmem stosowanym podczas hodowli większych pielęgnic - duże larwy bezkręgowców (mrożona ochotka), serca wołowe, dorosła Artemia, mięso ryb (niektórzy hodowcy polecają dokarmianie gupikami), dżdżownice oraz pokarmy suche możliwie mało rozdrobnione. Cyphotilapia frontosa chętniej pobiera pokarm z dna niż z powierzchni. Narybek tego pyszczaka jest wyjątkowo duży, spokojnie można podawać plankton a nawet pokarmy płatkowane.

Sugerowane rozmiary akwarium: Ze względu na osiąganie naprawdę dużych rozmiarów najlepiej trzymać te ryby w akwarium o pojemności przynajmniej 300 litrów (jeden harem: samiec + kilka samic) - im większe tym lepiej. Dla grupy złożonej z dwóch samców i 7-8 samic potrzeba przynajmniej 500 litrów.

Uwagi: z powodu dużych rozmiarów ciała oraz odpowiednio dużej przemiany materii zaleca się stosowanie wydajnej filtracji biologicznej i mechanicznej. Ważne jest aby każda ryba w akwarium miała swoja kryjówkę, w której może się schować w razie niebezpieczeństwa. Trudność sprawia dodawanie do stada nowych ryb, dlatego lepiej zacząć hodowlę od większej liczby narybku. Z tego samego powodu bezpieczniej mieć stado złożone z dwóch samców i kilku samic hodowanych razem "od narybku" - w razie utraty samca dominującego jego rolę przejmie ten drugi. Nowy osobnik może nie zostać zaakceptowany! Mimo, że jest to ryba stosunkowo wytrzymała i odporna na choroby, nie polecana dla początkujących. Nadaje się tylko do akwarium biotopowego.



Maja Prusińska, (c)2001