Xenotilapia spiloptera

(Poll & Stewart, 1975)

 

Ogólna charakterystyka: Ryby z rodzaju Xenotilapia można z uwagi na zachowania rozrodcze podzielić na dwie grupy. Do pierwszej należą gatunki, w których jedynie matka inkubuje potomstwo w pysku. Zwykle nie dobierają się one w pary, tarło odbywa się w grupie. Samce niektórych z tych tych gatunków budują płytkie gniazda na piasku, gdzie odbywa się tarło. Do grupy tej należą: X. bathyphila, X. ochrogenys, X. sima, X. ornatipinnis, i X. sp. "Ndole".
Druga grupa Xenotilapii to gatunki, gdzie zarówno samica, jak i samiec inkubują wylęg w pysku. Te ryby tworzą pary w okresie rozrodczym, poza nim mogą pozostawać w parach, bądź łączyć się w większe stada. Nie obserwuje się, żeby budowały gniazda na piasku. Gatunki należące do tej grupy, to: X. flavipinnis, X. papilio, X. spiloptera, X. boulengeri, X. sp. "Sunflower" i X. sp. "Katete".

Xenotilapia spiloptera należy do tych Xenotilapii, które dobierają się w pary na okres godowy, a potomstwo jest inkubowane w pysku przez oboje rodziców. Zamieszkuje południową część jeziora Tanganika. Ciało ryby jest mocno wydłużone, wysmukłe. Ciekawostką jest obecność trzeciej linii bocznej u dołu nasady ogona. Ciało jest beżowo-srebrzyste, w zależności od odmiany, płetwa grzbietowa jest przezroczysta, może mieć żółte dodatki, lub czarne plamki na brzegach płetwy.

Xenotilapia spiloptera, trąca się para. Zdjęcie: Ad Konings, (c)1992.

Rozmiary: Ryba dorasta do około 10 cm długości.

Rozróżnienie płci: Bardzo trudne. Drugorzędowe cechy płciowe nie występują. Najpewniejszą metodą rozróżnienia płci jest analiza brodawki płciowej.

Warunki chemiczne wody: Typowe dla innych mieszkańców jeziora Tanganika. Woda o odczynie zasadowym. Szczegóły dotyczące składu wody można znaleźć na tym serwisie w artykule "Woda w Tanganice - jej skład, a możliwości odwzorowania w akwarium". . Niezmiernie ważne jest zapewnienie odpowiedniej filtracji biologicznej i mechanicznej. Ryby z rodzaju Xenotilapia są szczególnie wrażliwe na zanieczyszczenia wody.

Temperatura: 26-28°C. Nie należy dopuszczać do dłużej trwającego obniżenia, lub podwyższenia temperatury. Jak wszystkie pielęgnice z jeziora Tanganika, Xenotilapie są na to bardzo wrażliwe.

Zachowanie: Jest to jedyny, obok X. papilio, gatunek Xenotilapii, który nie jest przypisany do piaszyczystego podłoża. Najczęściej występuje w strefie przejściowej pomiędzy litoralem skalnym, a piaszczystym, ale można ją również napotkać wród skał. Szuka pożywienia w podłożu. W odróżnieniu od innych Xenotilapii, nie poleguje na dnie podparta płetwami brzusznymi, ale zwykle pływa nad podłożem. Nierzadko widuje się ją również pływającą w toni. Młode osobniki przebywają w niewielkich grupach, strasze zwykle w parach, ale poza okresem rozrodczym mogą też łączyć się w większe stada. W okresie godowym rewir jednej pary ma średnicę od 50 cm, nawet do 2 m.

Podobnie, jak inne gatunki Xenotilapii, X. spiloptera w obliczu niebezpieczeństwa reaguje paniczną ucieczką. Może to spowodować uszkodzenie ryby o scianę akwarium, bądź ostre przedmioty. Dlatego akwarium powinno być usytuowane w takim miejscu, żeby ryb nie stresować gwałtownym pojawieniem się w ich polu widzenia. Ponadto, należy unikać umieszczania w akwarium przedmiotów, o które ryba mogłaby się skaleczyć podczas ucieczki, np. skał o ostrych krawędziach.

Rozmnażanie: Jest pyszczakiem, oboje rodzice uczestniczą w inkubacji potomstwa w pysku. Szczegółowy opis zachowań godowych i opieki nad potomstwem znajduje się w artykule "Rozmnażanie Xenotilapia spiloptera".

Pokarm: X. spiloptera żywi się drobnymi organizmami znajdowanymi w podłożu. Najczęściej są to larwy owadów. W akwarium powinno się je karmić dobrej jakości drobnym pokarmem mrożonym (Cyclop, Daphnia), toleruje również pokarm suchy. Młode nalepiej karmić żywymi larwami Artemii.

Akwarium: Minimalne wymiary dna akwarium to 120x50 cm. Najlepiej trzymać kilka dobranych par, biorąc jednak pod uwagę, że zbyt małe terytoria mogą być powodem wzajemnej nietolerancji poszczególnych par. Dno akwarium powinno być przykryte przynajmniej częściowo drobnym piaskiem. Mogą być obecne skałki, lub kamienie dla rozdzielenia potencjalnych terytoriów, jednak pozbawione ostrych krawędzi, najlepsze są otoczaki. Rośliny nie są niszczone przez ryby.

Najlepiej X. spiloptera trzymać w akwarium jednogatunkowym, chociaż dopuszczalne jest łączenie z takimi rybami, jak: Grammatotria, Lestradea, Asprotilapia, Enantiopus, Cardiopharynx, Cyathopharynx, Cyprichromis, Ophthalmotilapia, czy niektóre inne Xenotilapie, np. X. bathyphila. Nie powinno się natomiast łączyć X. spiloptera z Tropheusami, są to ryby zbyt "gruboskórne" dla nich. Generalnie należy dbać o to, żeby podczas tarła inne ryby nie przeszkadzały Xenotilapiom.

Uwagi: Hodowla Xenotilapia spiloptera nie jest łatwym zadaniem, wymagane jest odpowiednie doświadczenie akwarystyczne.

 

(c) Tomasz Kwiecień, 2000