Xenotilapia papilio

(Büscher, 1990)

 

Ogólna charakterystyka: Ryby z rodzaju Xenotilapia można z uwagi na zachowania rozrodcze podzielić na dwie grupy. Do pierwszej należą gatunki, w których jedynie matka inkubuje potomstwo w pysku. Zwykle nie dobierają się one w pary, tarło odbywa się w grupie. Samce niektórych z tych tych gatunków budują płytkie gniazda na piasku, gdzie odbywa się tarło. Do grupy tej należą: X. bathyphila, X. ochrogenys, X. sima, X. ornatipinnis, i X. sp. "Ndole".
Druga grupa Xenotilapii to gatunki, gdzie zarówno samica, jak i samiec inkubują wylęg w pysku. Te ryby tworzą pary w okresie rozrodczym, poza nim mogą pozostawać w parach, bądź łączyć się w większe stada. Nie obserwuje się, żeby budowały gniazda na piasku. Gatunki należące do tej grupy, to: X. flavipinnis, X. papilio, X. spiloptera, X. boulengeri, X. sp. "Sunflower" i X. sp. "Katete".

Xenotilapia papilio należy do tych Xenotilapii, które dobierają się w pary na okres godowy, a potomstwo jest inkubowane w pysku przez oboje rodziców. Najczęściej pozostają w tych samych związkach przez całe życie. Zamieszkują mały odcinek wybrzeża Zairu (między wioskami Kanoni i Tembwe). Ciało ryby jest wydłużone, wysmukłe. Dominującą barwą ciała jest perłowa, srebrzyście połyskująca. Płetwy, szczególnie grzbietowa, są dodatkowo ubarwione białymi, żółtymi i czarnymi kropkami (istnieją dwie odmiany geograficzne różniące się ubarwieniem płetwy grzbietowej). Płetwy brzuszne są żółte, upstrzone małymi czarnymi kropkami, co stanowi cechę charakterystyczną tego gatunku. Otwór gębowy ma dolne położenie, jednak głowa nie jest tak tępo zakończona, jak u innych Xenotilapii.

Xenotilapia papilio odmiana "Tembwe". Zdjęcie pochodzi z książki Ada Koningsa "Tanganyika Cichlids" z serii Back to Nature. Umieszczono za zgodą autora.

X. papilio jest bardzo podobna do dwóch innych gatunków: X. sp. "Katete" i X. sp. "Sunflower". Nie jest wykluczone, że w przyszłości zostaną zaliczone do tego samego gatunku, jako jego odmiany geograficzne.

Rozmiary: Jeden z najmiejszych gatunków Xenotilapii, dorasta do ok. 8,5 cm długości.

Rozróżnienie płci: Bardzo trudne. Drugorzędowe cechy płciowe praktycznie nie występują. Najpewniejszą metodą rozróżnienia płci jest analiza brodawki płciowej. Niektórzy hodowcy podejmują się rozróżnienia płci na podstawie zakończenia płetwy odbytowej (u samców ostre), ale jest to metoda wątpliwa.

Warunki chemiczne wody: Typowe dla innych mieszkańców jeziora Tanganika. Woda o odczynie zasadowym. Szczegóły dotyczące składu wody można znaleźć na tym serwisie w artykule "Woda w Tanganice - jej skład, a możliwości odwzorowania w akwarium". . Niezmiernie ważne jest zapewnienie odpowiedniej filtracji biologicznej i mechanicznej. Ryby z rodzaju Xenotilapia są szczególnie wrażliwe na zanieczyszczenia wody.

Temperatura: 26-28°C. Nie należy dopuszczać do dłużej trwającego obniżenia, lub podwyższenia temperatury. Jak wszystkie pielęgnice z jeziora Tanganika, Xenotilapie są na to bardzo wrażliwe.

Zachowanie: Podobnie, jak X. spiloptera, X. papilio nie jest związana z piaszczystym podłożem. Zamieszkuje skalny litoral na dość dużych głębokościach, nawet do 40 m. Przeczesuje osady, którymi pokryte są skały i kamienie w poszukiwaniu pokarmu. Młode osobniki żyją w niewielkich grupach, starsze dobierają się w trwałe pary, które żyją na swoim terytorium. Rewiry mają różną wielkość, ale są bronione zawzięcie. X. papilio wykazuje dużą agresję wewnątrzgatunkową, jedną z największych wśród ryb rodzaju Xenotilapia.

Podobnie, jak inne gatunki Xenotilapii, X. papilio w obliczu niebezpieczeństwa reaguje paniczną ucieczką. Może to spowodować uszkodzenie ryby o scianę akwarium, bądź ostre przedmioty. Dlatego akwarium powinno być usytuowane w takim miejscu, żeby ryb nie stresować gwałtownym pojawieniem się w ich polu widzenia. Ponadto, należy unikać umieszczania w akwarium przedmiotów, o które ryba mogłaby się skaleczyć podczas ucieczki, np. skał o ostrych krawędziach.

Rozmnażanie: Jest pyszczakiem, oboje rodzice uczestniczą w inkubacji potomstwa w pysku. Tarło odbywa się w obrębie terytorium nad wybranym miejscem, które jednak nie jest specjalnie przygotowywane. Samica podczas jednego tarła składa stosunkowo małą liczbę jaj - maksymalnie do 15. Zostają one zapłodnione przez samca na podłożu, po czym samica układa je w swoim pysku, gdzie są inkubowane przez 9-13 dni. Przez następne 9-13 dni, samiec inkubuje narybek, po czym jest on wypuszczany. Jednak, co ciekawe, przez następne 2 tygodnie po wypuszczeniu, rodzice nadal sprawują troskliwą opiekę nad potomstwem, który w razie zagrożenia szuka schronienia w pysku obojga rodziców.

Pokarm: X. papilio żywi się drobnymi organizmami (skorupiaki, larwy owadów) znajdowanymi w osadach pokrywających skały. W akwarium powinno się je karmić dobrej jakości drobnym pokarmem mrożonym (Cyclop, Daphnia), toleruje również pokarm suchy. Młode nalepiej karmić żywymi larwami Artemii.

Akwarium: Minimalne wymiary dna akwarium to 120x50 cm. Najlepiej trzymać kilka dobranych par, jednak może się okazać, że dla jednej pary nawet kilkusetlitrowe akwarium będzie za małe. Trzymanie pojedynczej pary nie jest korzystne, ponieważ istnieje niebezpieczeństwo, że samiec z samicą nie dobiorą się. Współwystępowanie przynajmniej dwóch par w akwarium powoduje konsolidację "małżeństwa". Dno akwarium może być pokryte piaskiem, niezbyt jasnym, lub drobnym żwirem. Mogą być obecne skałki, lub kamienie dla rozdzielenia potencjalnych terytoriów, jednak pozbawione ostrych krawędzi, najlepsze są otoczaki. Rośliny nie są niszczone przez ryby.

Najlepiej X. papilio trzymać w akwarium jednogatunkowym, chociaż dopuszczalne jest łączenie z takimi rybami, jak: Grammatotria, Lestradea, Asprotilapia, Enantiopus, Cardiopharynx, Cyathopharynx, Cyprichromis, Ophthalmotilapia, czy niektóre inne Xenotilapie. Nie powinno się natomiast łączyć X. papilio z Tropheusami, są to ryby zbyt "gruboskórne" dla nich. Generalnie należy dbać o to, żeby podczas tarła inne ryby nie przeszkadzały Xenotilapiom.

Uwagi: Hodowla Xenotilapia papilio nie jest łatwym zadaniem, wymagane jest odpowiednie doświadczenie akwarystyczne.

 

(c) Tomasz Kwiecień, 2000